<พระประทุมวรราชสุริยวงษ์ (เจ้าคำผง) ผู้ก่อตั้งเมืองอุบลราชธานี>-พระประทุมวรราชสุริยวงษ์ (เจ้าคำผง) ผู้ก่อตั้งเมืองอุบลราชธานี-
Home Page GuideUbon
    You Tube    Facebook    Twitter    On Mobile
-พระประทุมวรราชสุริยวงษ์ (เจ้าคำผง) ผู้ก่อตั้งเมืองอุบลราชธานี-
-

โดย ดร.บำเพ็ญ ณ อุบล

 

พระประทุมวรราชสุริยวงษ์ (เจ้าคำผง)

ผู้ก่อตั้งเมืองอุบลราชธานี 

HISTORY OF CHUMPONG

FOUNDER OF  UBONRATCHATHANI

THAILAND

               ท่านเป็นบุคคลที่เปี่ยมด้วยคุณธรรม เมตตาธรรม กรุณาธรรมต่อพสกนิกรชาวอุบลราชธานีอย่างเหลือล้น ในฐานะราชการ ท่านเป็นข้าราชบริพารผู้กอปรด้วยความซื่อสัตย์สุจริต เป็นแม่ทัพคนสำคัญของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก และเป็นผู้ประสานสัมพันธไมตรีอันดีระหว่างหัวเมืองอีสานกับกรุงเทพฯ....

               พระประทุมวรราชสุริยวงษ์ (เจ้าคำผง) เป็นบุตรของพระตาและนางบุศดี เกิดเมื่อ พ.ศ. 2252 ณ นครเวียงจันทน์ เป็นหลานปู่เจ้าปางคำ ราชวงศ์เชียงรุ้งเจ้าปางคำได้อพยพมาสร้างเมืองหนองบัวลุ่มภู (หนองบัวลำภู) หรือ นครเขื่อนขันธ์กาบแก้วบัวบาน

                ในปี พ.ศ. 2311 เจ้าพระตากับเจ้าพระวอเกิดผิดใจกันกับพระเจ้าสิริบุญสารแห่งเวียงจันทน์ ได้ยกทัพมาตีเมืองหนองบัวลุ่มภู ได้ต่อสู้กันอยู่ 3 ปี ทางเวียงจันทน์แพ้สงคราม จึงไปขอกองทัพจากพม่าที่เชียงใหม่ กองทัพพม่าได้ยกมาสมทบกับกองทัพเวียงจันทน์ ยกมาตีหนองบัวลุ่มภูเเตก เจ้าพระตาตายในสนามรบ เจ้าพระวอกับเจ้าคำผงและพวกทิ้งเมืองหนีไปทางตะวันออกเฉียงใต้ จนได้ไปอาศัยพระเจ้าองค์หลวงไชยกุมาร แห่งนครจำปาศักดิ์  พระเจ้าไชยกุมารองค์หลัง ได้ขอเอาเจ้านางตุ่ยให้เป็นเทวีแก่เจ้าคำผง และพระราชทานตั้งให้เจ้าคำผง เป็นพระปทุมสุรราช ผู้ช่วยเจ้าพระวอ นายกองนอก

                พระเจ้าสิริบุญสาร ได้ทราบว่าเจ้าพระวอกับพวกมาตั้งอยู่ที่ค่ายบ้านดู่ แขวงเมืองนครจำปาศักดิ์ และเจ้าพระยามีกำลังพลน้อย จึงให้เพียสุโพยกทัพมาตีค่ายบ้านดู่แตก ฆ่าเจ้าพระวอตาย พระปทุมสุรราช (เจ้าคำผง) จึงขอพึ่งพระบรมโพธิสมภาร พระเจ้ากรุงธนบุรี โปรดให้เจ้าพระยาจักรีและเจ้าพระยาสุรสีห์ ยกทัพมาช่วย เมื่อทราบสาเหตุจากพระปทุมสุรราช แล้วจึงยกทัพตามตีทัพเพียสุโพไปจนถึงเวียงจันทน์ได้รบกันอยู่ 4 เดือน ตีเวียงจันทน์แตกเมื่อ พ.ศ. 2318 พระปทมสุรราชขออพยพมาอยู่ดอนมดแดง พ.ศ. 2319 น้ำท่วมใหญ่ท่วมดอนมดแดง จึงอพยพหนีน้ำมาอยู่ที่ดอนริมห้วยแจระแม เมื่อน้ำลดจึงโก่นสร้างดงอู่ผึ้งริมแม่น้ำมูล สร้างเป็นเมือง สร้างเมืองอยู่ 7 ปี แล้วเสร็จ มีใบบอกลงไปกราบทูลพระเจ้ากรุงธนบุรี ขอตั้งเป็นเมืองอุบล

                พระเจ้ากรุงธนบุรีใหัตั้งเมืองตามที่ขอไป โปรดให้พระปทุมสุรราชเป็นพระปทุมราชวงศา (เจ้าคำผง) เจ้าเมืองอุบลองค์แรก ให้เจ้าท้าวทิดพรหมเป็นพระอุปฮาด ให้เจ้าก่ำ (บุตรเจ้าพระวอเป็นราชวงศ์ ให้ท้าวสุตตะบุตรคนโตของพระปทุมราชวงศา (เจ้าคำผง) เป็นราชบุตร เมื่อพระปทุมราชวงศา (เจ้าคำผง) กับเจ้าฝ่ายหน้าบ้านสิงห์ท่าปราบเซียงแก้วเขาโอบได้  พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก โปรดให้เจ้าฝ่ายหน้าเป็นเจ้าพระวิชัยราชขัติยวงศาเป็นเจ้านครจำปาศักดิ์ โปรดเกล้าให้พระปทุมราชวงศา (เจ้าคำผง) เป็นพระประทุมวรราชสุริยวงษ์ (เจ้าคำผง) และเสริมนามเมืองอุบลขึ้นเป็นเมีองอุบลราชธานีศรีวนาลัยประเทศราช เมื่อพ.ศ. 2335

                พระประทุมวรราชสุริยวงษ์ ครองเมืองอุบลราชธานีมาตั้งแต่ตั้งเมืองเป็นเวลา 17 ปี ถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2338 สิริอายุได้ 85 ปี ทำศพเมรุนกสักกะไดลิงค์เผาที่ทุ่งศรีเมือง แล้วเก็บอัฐิบรรจุธาตุไว้ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของเมือง คีอบริเวณที่เป็นธนาคารออมสินสาขาอุบลฯ ทุกวันนี้ ต่อมาภายหลังสร้างเรือนจำขึ้นในบริเวณนั้น จึงนำอัฐิไปไว้วัดหลวง และยังอยู่จนถึงปัจจุบัน

กรณียกิจที่สำคัญ

                1. การก่อตั้งเมืองอุบลราชธานี และการสร้างวัดอารามต่าง ๆ หลังจากสร้างเมืองบริเวณดงอู่ผึ้งริมฝั่งแม่น้ำมูล โปรดให้สร้างวัดหลวงเพื่อเป็นที่สถิตของท่านหอเจ้าหลักคำ ต่อมามีการสร้างวัดเหนือ วัดกลาง วัดใต้ วัดป่าใหม่วัดหนองยาง สำหรับวัดหนองยาง เป็นวัดกรรมฐานเพราะอยู่นอกเมืองออกไป

                2. การปกครองและศาสนา  แม้จะไม่ปรากฏหลักฐานชัดเจนแต่ก็เชื่อว่าพระประทุมวรราช สุริยวงษ์คงจะปกครองไพร่ฟ้าประชากรด้วยความเป็นธรรมและสงบเรียบร้อยสมตามพระประสงค์ของเจ้าพระตาผู้เป็นบิดา เห็นได้จากการทำนุบำรุงการศาสนาและการศึกษาในเขตอุบลราชธานี

                3. ด้านการสงครามได้เข้าช่วยเหลือการสงครามระหว่างไทยกับหัวเมืองประเทศราชหลายต่อหลายครั้ง จนถือว่าเป็นเมืองข้าหลวงผู้จงรักภักดีต่อกรุงเทพฯ มีส่วนในการปราบปราม เช่น

                                3.1 สงครามปราบเขมรใน พ.ศ. 2323 สาเหตุเนื่องจากในเขมรเกิดกบฏ พระเจ้ากรุงธนบุรีโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก (พระปทุมสุรราช) ท้าวทิดพรหม ท้าวก่ำ ท้าวฝายหน้า ท้าวสิงห์ (บุตรท้าวหนึ่ง) ได้ถูกเกณฑ์ทัพในคราวนี้ด้วย แต่ปราบเขมรไม่ทันสำเร็จ ทางธนบุรีเกิดจลาจลเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก จำต้องยกทัพกลับ เมื่อจัดการบ้านเมีองเรียบร้อยแล้ว ได้ปราบดาภิเษกขึ้นเถลิงถวัลยราชสมบัติทางพระนามว่า พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก พระปทุมสุรราช ท้าวทิดพรหม ท้าวก่ำ จึงขอพระราชทานย้ายครอบครัวจากบ้านดู่ บ้านแก แขวงนครจำปาศักดิ์มาตั้งมั่นที่บ้านห้วยแจระแม ท้าวฝ่ายหน้าและท้าวสิงห์ขอไปตั้งครอบครัวที่บ้านสิงห์ท่า ด้วยความชอบในราชการสงครามครั้งนี้พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกทรงอนุญาตจึงได้ยกครอบครัว มาในปี พ.ศ. 2324

                                3.2 สงครามปราบกบฏอ้ายเซียงแก้ว อ้ายเซียงแก้วแสดงตนเป็นผู้วิเศษมีคนนับถือมาก และยกกำลังมาล้อมจำปาศักดิ์ เจ้านครจำปาศักดิ์กำลังประชวรด้วยทรงชราภาพและถึงแก่พิราลัย เจ้าหน่อเมือง (โอรส) พร้อมด้วยญาติวงศ์หนีจากจำปาศักดิ้ไปอยู่กับข่าพะนัง ความทราบถึงกรุงเทพฯ จึงได้โปรดเกล้า ฯ ให้พระยานครราชสีมา (ทองอิน) ยกทัพไปปราบอ้ายเซียงแก้วและจัดการปกครองเมืองจำปาศักดิ์ให้เรียบร้อย แต่ไม่ทันที่ทัพหลวงจะยกไปถึงพระปทุมสุรราช (ขณะนั้นยังอยู่ที่บ้านห้วยแจระแม) พร้อมด้วยท้าวก่ำ ยกกำลังไปตีอ้ายเชียงแก้วที่แก่งตะนะ กองทัพอ้ายเซียงแก้วแตกพ่าย อ้ายเซียงแก้วเสียชีวิต พอดีกองทัพพระยานครราชสีมาไปถึงจึงพากันไปที่จำปาศักดิ์ปราบปรามพรรคพวกอ้ายเซียงแก้วจนราบคาบ





-

Guide Ubon

http://www.hotsia.com/
http://www.sadoodta.com/
http://www.111thailand.com/
http://www.oceansmile.com/
http://www.guideubon.com/
http://feelthai.blogspot.com/
copyright 2005 www.GuideUbon.com
สำนักงานไกด์อุบลดอทคอม เลขที่ 89/1 ถนนพโลรังฤทธิ์ ตำบลในเมือง อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี 34000
ติดต่อไกด์อุบล : webmaster@guideubon.com | msn : guide_ubon@hotmail | Tel : 080-4850511